Chỉ với kịch bản một vở kịch, có tựa đề “Giai nhân và anh hùng” viết về Lý Chiêu Hoàng và Trần Thủ Độ, tác giả Chu Thơm cùng lúc “ẵm” hơn 100 triệu đồng tiền giải thưởng: Giải nhì cuộc thi viết kỷ niệm 100 năm Thăng Long (60 triệu đồng); giải nhì cuộc thi do Hội Sân khấu phát động (15 triệu đồng), Vở kịch đoạt Huy chương vàng Hội diễn SK kịch CNTQ (tiền kịch bản 40 triệu). VTC News đã có cuộc trò chuyện với ông để biết về “bí quyết” kiếm tiền từ ngòi bút…
 |
| Tác giả Chu Thơm, Phó phòng Nghệ thuật, Cục Nghệ thuật biểu diễn. |
Đừng chửi rủa bóng tối
- Thưa ông, nếu nói rằng: chắc hẳn Chu Thơm đã áp dụng quan niệm “con buôn” để sáng tác “Giai nhân và anh hùng” nên nó được “bán” một cách ngoạn mục và thu về một “món lời” lớn thì ông có tự ái không?
- (Cười lớn) Sao lại tự ái chứ! Đừng nghĩ con buôn là xấu và những gì được coi là hàng hóa là không hay. Anh làm ra một vở diễn anh phải có người mua, đó là khán giả, người ta không đến thì anh diễn cho ai xem. Tài năng sẽ chết nếu không có người hâm mộ, mà người hâm mộ của sân khấu chính là khán giả, là người mua đấy.
- Có nghĩa, khi sáng tác, chúng ta nên tìm hiểu và đón đầu thị hiếu của khán giả nhằm “câu khách”?
- Chúng ta phải tìm hiểu về khán giả là đương nhiên nhưng không có nghĩa là chúng ta chạy theo thị hiếu của một số khán giả rồi làm nhố nhăng. Anh không phải bới móc cái này, hạ bệ cái kia nhằm “câu khách” nhưng anh phải dám nhìn vào mặt tối của mọi vấn đề, nhìn thẳng chứ không chửi đổng và nói lên được những cái nhân văn.
- Thời gian này đang rộ lên những thông tin “ăn khách” về nhân vật gây nhiều tranh cãi trong lịch sử Trần Thủ Độ với những ẩn ức trong tình trường và đời sống, phải chăng đó là lý do để ông viết “Giai nhân và anh hùng”?
- Cho tới bây giờ vẫn nhiều người nghĩ rằng tôi viết về Trần Thủ Độ nhưng nhân vật chính trong vở kịch của tôi là Lý Chiêu Hoàng. Trần Thủ Độ chỉ là đối trọng.
Lý Chiêu Hoàng là vị nữ hoàng đầu tiên và duy nhất trong lịch sử của chúng ta: 9 tuổi bà đã đứng trên đỉnh cao danh vọng với ngôi nữ hoàng của nước Đại Việt; 10 tuổi bà nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh. Coi như vương triều Lý đã chuyển giao sang vương triều Trần, không tốn một đường gươm, một mũi tên. Đây là câu chuyện lịch sử gây tranh cãi từ rất lâu, nhưng tôi muốn đưa ra cách nhìn nhận riêng thông qua cuộc đời của Lý Chiêu Hoàng.
 |
| Một cảnh trong "Giai nhân và anh hùng": Chị em Lý Chiêu Hoàng đang "đau" trong cuộc gán ghép "lộn ổ"... |
- Đề tài lịch sử vốn bị coi là khô khan nhưng kịch bản của ông, qua bàn tay dàn dựng của NSND, đạo diễn Lê Hùng thì được xem là vở diễn khiến NH Kịch VN không bị rơi vào tình trạng đang xem khán giả bỏ ra về, ông cho rằng đâu là những yếu tố hấp dẫn của vở kịch này?
- Nếu viết theo chính sử thì sẽ rất khô khan và người ta không cần xem kịch, chỉ cần mở cuốn lược sử VN viết một cách ngắn gọn đọc cho dễ hiểu. Nhưng cái người ta muốn xem là người ta muốn thấy cả “góc tối” của những người anh hùng đó.
Góc tối của Lý Chiêu Hoàng là phải nuốt nỗi đau riêng vào trong để làm tròn bổn phận, sứ mạng của mình, như một lời tựa trong kịch bản của tôi: “Gian nan là nợ anh hùng phải vay”. Có người phụ nữ nào lại cắn răng nhìn cảnh vua cha bị chết, mình phải nhường ngôi, chuyển cơ nghiệp của tổ tông cho họ nhà chồng rồi có đứa con cũng chết yểu, sau đó lại phải nhường người chồng yêu cho chính chị gái của mình, người đang mang bầu đứa con của chính anh chồng mình… Sau đó phải vào chùa mai danh ẩn tích, quên đi sự đời.
- Là người quản lý về lĩnh vực sân khấu, hơn ai hết ông biết sân khấu VN đang rất thiếu những mảng đề tài về đời sống đương đại, vậy tại sao ông không chọn một đề tài về mảng này để viết dự thi?
- Tôi cũng viết nhiều về đời sống đương đại, như “Ngọt ngào trong cay đắng” hay “Khi quá khứ trở về”, “Dòng sông ký ức”. Mới đây nhất là vở có tựa đề: “Người thành phố” nói về thực trạng đời sống hiện nay, ngay tại phố nhà tôi với con đường mới mở. Con đường đó nằm trên chiếc ao nước thải bẩn thỉu và đường nước của khu tập thể chúng tôi. Gần đó là nhà của một vị quan chức gia giáo nhưng từ khi con đường đó mở ra thì gia đình vị quan chức đó trở nên lục đục, anh em xích mích và chỉ vì vài centimet đất mà anh em không thèm nhìn mặt nhau. Con đường đó mở ra, thành phố rộng đẹp lên, văn minh hơn nhưng lòng người hẹp lại và trở nên xa cách.
- Có người cho rằng, tác phẩm của Chu Thơm "bới móc" nhiều về những "góc tối"?
- Quan điểm của tôi là: Hãy thắp lên một ngọn lửa dù rất nhỏ, chứ đừng ngồi chửi rủa bóng tối. Tại sao chúng ta lại sợ những góc tối, có nơi chan hòa ánh sáng thì ắt phải có nơi tối tăm. Một đề tài mà bây giờ tôi vẫn đau đáu nhưng chưa thực hiện được, đó là viết về sự đổi mới của nước ta hiện nay. Khi các khu đô thị mới hiện đại, đẹp đẽ mọc lên thì các khu vực văn hóa bị mất đi, người dân làm nghề, làm nông được đền bù, cầm bó tiền lớn trong tay mà không biết phải làm gì. Rồi con em họ bỗng trở nên ăn chơi, phá phách, hư hỏng.
 |
| Vợ chồng Lý Chiêu Hoàng- một cảnh trong "Giai nhân và anh hùng". |
Nghề viết mà chăm cũng dễ kiếm tiền
- Có người tiết lộ rằng, Chu Thơm kiếm "hơi bị nhiều” tiền bằng nghề tay trái chứ không phải sống bằng đồng lương quản lý nghệ thuật?
- Nếu nói kiếm thêm vài triệu một tháng bằng nghề viết cũng không khó. Một số anh em bên Đài Tiếng nói VN bảo tôi viết cho họ, tôi mà chịu khó làm thì một năm năng nhặt chặt bị cũng kiếm được kha khá đấy. Vì mỗi một kịch ngắn cũng rơi vào hơn 2 triệu đồng, mà dạng này viết thì nhanh thôi. Kịch dài cũng không mất thời gian viết mà nhuận bút khoảng 3 triệu đồng. Bên cạnh đó còn nhiều nơi khác nhờ viết nữa nhưng tính tôi là thi thoảng nể lắm mới ngồi viết.
- Trong khi rất nhiều tác giả kịch bản kêu ca rằng không sống được bằng nghề?
- Một số anh em tác giả viết đều đều thì vẫn sống khỏe, ví dụ như anh Trần Đình Ngôn, vừa rồi anh ấy bỏ ra 80 triệu đồng để in 6 cuốn tuyển tập kịch bản Trần Đình Ngôn bìa đẹp, giấy đẹp. Nếu không phải là người sống được bằng nghề thì làm sao dám bỏ ra một khoản tiền như vậy để in sách đi biếu. Mà như tôi biết thì lúc nào Trần Đình Ngôn cũng có đơn đặt hàng.
Hai người nữa ở ngoài bắc này cũng rất “đắt khách”, đó là anh Phạm Văn Quý và anh Bùi Vũ Thịnh (cũng là “dân” tay ngang) là hai tác giả được “đặt hàng” nhiều. Các anh ấy viết từ kịch nói tới cải lương, chèo. Trong Sài Gòn có chị Vương Huyền Cơ, Mỹ Dung cũng rất "đắt sô".
Tôi nghĩ, các tác giả nếu chuyên cần và có khả năng viết được thì không những sống được mà còn sống ổn với nghề, bởi bình quân 20 triệu cho một kịch bản sân khấu thì không phải là ít. Nếu tham vọng xây biệt thự, mua xe ô tô đẹp thì khó chứ mua nhà trả góp và mua xe vừa tiền chắc không phải là không được.
- Là nhà quản lý đồng thời cũng là một tác giả của sân khấu VN, ông lý giải gì cho việc lâu nay chúng ta không có một vở kịch nào được coi là “hiện tượng” khiến khán giả phải nóng lòng muốn đi xem?
- Tôi nghĩ, chúng ta thiếu những vở kịch nói về những vấn đề hiện tại mà xã hội đang quan tâm. Chỉ nói miền bắc và miền nam thôi cũng đã có sự khác biệt. Sân khấu miền nam chấp nhận những vở kịch được “biến báo” từ phim truyền hình Hàn Quốc. Họ quan niệm, khán giả nào thì sân khấu nấy. Kịch miền bắc đang bị một vấn nạn: thiên về đao to búa lớn, như sợ khán giả không hiểu, một vấn đề cứ được đay đi đay lại, có những vở nặng nề như họp cơ quan. Tôi chỉ tâm niệm một câu mà Thứ trưởng Lê Tiến Thọ đã nhấn mạnh: “Hãy coi văn học, nghệ thuật là một thứ hàng hóa đặc biệt”.( theo vtc news)